A.E. Thierens – De Chineesche Zodiac
Dit artikel verscheen in mei 1920 in het blad Urania, jaargang 14 nr.3.
Hoewel Dr. Gustave Schlegel’s werk over Uranographie Chinoise lang niet nieuw meer is (Leiden 1875 bij E. J. Brill) en er latere bestaan, kan dit boek van den Leidschen hoogleeraar ons toch zeer veel leeren omtrent de hemelkennis der Chineezen.
Dr. Schlegel is van oordeel, “dat de Egyptenaren hunne sterrekunde van de Chaldeeërs ontvangen hebben, maar dat deze er niet de uitvinders van zijn, doch ze hebben gekregen, langs indirecten weg, van de Chineezen.” (blz. 654).
Ik heb momenteel geen gelegenheid, deze bewering na te werken. Mijne eenige bedoeling is, wat aan te halen van de oude Chineesche zodiac-beelden.
Ziehier dus eenvoudig een excerpt uit Schlegel’s boek, om iets daarvan te vertellen. (I. Lib. V. p. 557).
Er is allereerst een zodiac, “waarvan niemand [tot op Schlegel's tijd] de verklaring heeft kunnen geven” en waarvan de hoogleeraar verder zegt, dat het vreemde is, dat de volgorde verkeerd is.
De teekens van dezen zodiac heeten:
1. Het Groote Vuur overeenkomende met Virgo en Libra. 2. Het Oudste der Sterrebeelden . . Libra " Scorpio. 3. Het kenmerkend Sterrebeeld . . . Scorpio " Sagittarius. 4. De Doorsnede der Boomen . . . Sagittarius " Capricornus. 5. De zwarte Holle Boom . . . . Capricornus " Aquarius. 6. De Visschebek . . . . . . . Aquarius " Pisces. 7. De oogstende Vrouwen die afdalen . Pisces " Aries. 8. De groote Dijk . . . . . . . Aries " Taurus 9. De ware ondergaande Zon . . . Taurus " Gemini. 10. Het Hoofd van den Phenix . . . Gemini " Cancer. 11. Hel Vuur van den Phenix . . . . Cancer " Leo. 12. De Staart van den Phenix . . . Leo " Virgo.
Schlegel zegt, dat “volgens P. Gaubil deze zodiac in gebruik is geweest onder de Han-dynastie, twee eeuwen vóór onze jaartelling” ….
Dat kan zijn, maar m. i. doet zij aan vroegeren tijd denken, en wel aan den tijd toen de equinox van den aardschen zodiac stond of kwam in het teeken of beeld Virgovan den zonne-zodiac. Immers, als wij ons voorstellen de verhouding van de beide zodiacs thans, in ónzen tijd,
dan zien we, dat het punt 
van den aardschen zodiac het teeken 
van den zonnezodiac binnentreedt en dat de rest van ons aardsche teeken valt over het teeken 
van den zonnezodiac. Ons (aardsche) Ariës komt dus nú overeen met (de hemelsche of solaire) Aquarius en Pisces.
En zoo kwam òns eerste teeken ongeveer vijftien duizend jaren geleden, dus dertienduizend – en niet tweeduizend – jaren vóór het begin van onze tijdrekening, overeen met de solaire Virgo en Libra.
Als men dàt heeft willen zeggen, is het tegelijk ook duidelijk, waarom het beginpunt zoo vreemd, en gelijk prof. Schlegel zegt, “aan den verkeerden kant ligt:”
Het komt mij dus voor, dat de bedoeling eenvoudig was: de positie van den aardschen zodiac ten opzichte van den solairen aan te geven.
Dit vermoeden wordt versterkt, doordien de zinnebeeldige namen van dezen zodiac, zooals zij geplaatst zijn achter de cijfers 1, 2, 3, 4 enz…. duidelijk aanwijzingen bevatten van den aard der teekens Ariës, Taurus, Gemini, Cancer enz…. en niet van den aard van die ándere teekens, waarmede ze zoogenaamd ‘overeenkomen’. De Fransche tekst spreekt van: répondre à.
Gaan wij ze even na:
- Het Groote Vuur: daarin is niets wat doet denken aan het aardteeken Virgo, nòch aan het lucht-teeken Libra. Maar in het occultisme is ‘groot’ synomiem met ‘verheven’ of abstract. Dus het abstracte vuur: het eerste en hoogste vuur-teeken Ariës.
- Het Oudste der Sterrebeelden: doet denken aan het Sanskrit Sarnskara. Sam-kara: totaliteit van handelingsgrond of grond-oorzakelijkheid, dat Taurus is.
- Het ken-merkend Sterrebeeld: in den Franschen tekst genaamd l’Astérisme ‘signalant’, wat ook kan vertaald worden met sein- of signaal-gevend: kennisgevend. Dit begrip zit ook in het sanskrit Vyjnana, dat ‘uiteen-kennen’ beteekent: beginsel van kennen: Gemini.
- De Doorsnede der Boornen: la Coupe des Arbres. Wanneer men de dwarsdoorsnede van een boom beschouwt, ziet men daarin een aantal concentrische ringen, die teekens zijn van den groei: elke ring duidt op een jaarlijksche groei-periode en in die doorsnede ligt dus héél de herinnering van het leven van dien boom: samenvatting van het verleden, herinnering = Cancer.
- De Zwarte Holle Boom. Minder gemakkelijk te identifieeren, doet denken aan vuur, dat het hart van den boom verteerd heeft, maar demonstreert in elk geval door de ‘holte’ van binnen, het begrip van het hart van den boom (des Levens?) en in verband met vorengaande doet het ons denken aan “Fohat, die gaten graaft in de Ruimte” van het Verleden en van de Moeder-Ruimte (Cancer) en deze fohat in het hart is Leo. Aldus gezien komt het mij zelfs voor als een zeer mooi cosmisch symbool.
- De Vissche-bek: Virgo is de polariteit van het teeken der Visschen en levert de materia, de voedings-middelen tot het proces, dat in Pisces eindigt met totale omzetting en uitscheiding. Zoo werd dit teeken vergeleken met de poort van het lichaam, die het voedsel tot zich neemt: het orgaan dat ‘proeft’. Virgo is ook het teeken dat be-proevingen oplegt.
- De oogstende Vrouwen die afdalen. In den Franschen tekst: les Moissonneuses descendantes. Wanneer Virgo, gelijk wij weten, gesymboliseerd wordt door de korenaar, door den oogst in het algemeen, dan is Libra ook het teeken, dat den oogst binnenhaalt, realiseert en administreert. De zon daalt in het punt Libra beneden den Equator. Zoo kan m.i. dit symbool eenigszins verklaard worden.
- De Groote Dijk ‘Groot’ weer in de beteekenis van verheven of abstract genomen, kan dit beeld zeer wel Scorpio karakteriseeren. Immers: Cancer is de ‘moederruimte’, de matrix en alle drie de waterteekens hebben dit ‘omvattende’ in hun aard. In Scorpio gaat het abstracte over in het concrete: het ‘omvat’ alle concrete openbaring: de Ring Pass-Not voor de concrete werelden: de groote dijk.
- De Ware Ondergaande Zon. De Fransche tekst luidt: le Vrai Couchant en met ‘le couchant’ bedoelt men ook in algemeenen zin wel het Westen. Dus: hier ‘het ware Westen’. Tegenover het Oosten als Oorsprong des Lichts, is in occulte beeldspraak het Westen de plaats, waar de ‘Geboorte in de Stof’ plaats vindt, dus symbool voor Openbaring, Manifestatie. De Geest gaat dáár ônder in de Stof, het abstracte Wezen in de concrete Verschijning. Dit is het werk van Sagittarius. En deze òndergang in de Materia, het incarnatieproces, is daarna voorgesteld in het tiende teeken.
- Het Hoofd van den Phenix doet denken aan het joodsche Golgotha, de ‘hoofdschedelplaats’. In de teekens Capricornus, Aquarius, Pisces ligt de ziel van de geïncarneerde persoonlijkheid: het is te zamen de ‘persoonlijke ziel’; en deze is in het occultisme de phenix, die door eigen vuur verbrand en herboren wordt. Deze persoonlijke ziel is headed by Capricornus. Het Hoofd is het laatste dat van den verbrandenden phenix gezien wordt. De persoonlijke mensch, die opgeofferd wordt, wordt het laatst gezien op de ‘hoofdschedelplaats’.
- Het Vuur van den Phenix is niet een der groote vuren; het lucht-teeken Aquarius bevat geen èigenlijk vuur. Het is ge-induceerde electriciteit, reflectie van vuur, Schijnbaar Vuur of het vuur van het schijnbare, dat ook slechts den schijn en niets van de waarheid verbrandt.
- De Staart van den Phenix, het einde, het deel dat buiten het eigenlijke lichaam uitgaat en waarmee dit zich bestuurt op den af te leggen weg, het middel waardoor de ‘richting’ omhoog of omlaag wordt gegeven: Pisces, d.i. het teeken van ‘omzetting’, transmutatie.
Prof. Schlegel, die van dezen Zodiac geen verklaring wist te geven, schrijft:
“Le fait est que les noms de ces douze signes existaient déjà depuis plusieurs milliers d’années, avant qu’on s’ en est servi pour former un zodiaque. C’étaient tout simplement des noms d’astérismes, ainsi que nous l’avons déjà démontré. Quand la division duodécimale artificielle fut inventée en Chine, on a pris arbitrairement douze noms d’astérismes déjà existants de l’écliptique et on les a employés pour former une division régulière et artificielle, qui permettait de calculer la marche du soleil dans l’écliptique. Proprement dit, ce zodiaque n’en est donc pas un, car les noms de ces signes n’ont aucun rapport avec les douze mois qu’ils annonçaient”. (p. 558).
- Welke opmerkingen m.i. bewijzen, wat schr. te voren zelf reeds beweerd had, n.l. dat hij géén verklaring voor dezen zodiac wist; maar bovendien blijkt, dat schr. geen astrologisch begrip van een ‘zodiac’ heeft. We kunnen dat echter dáár laten. M.i. is de hier gegevene juist de echte, de esoterische zodiac.
“. . . . il existe encore en Chine, comme aussi dans tout l’orient, au Japon, en Siam, en Mongolie et Mandchourie, chez les Igours, les Thibetains, et autres peuplades, un autre et véritable zodiaque, c.à.d un cycle duodénaire de douze animaux. L’Origine de ce zodiaque est absolument inconnue, etc.” “Les Chinois-mêmes attribuent une haute antiquité a ce zodiaque”. (p. 559).
De namen van de twaalf teekens van dezen ‘dierenriem’ zijn:
Hond overeenkomende met Ariës Haan " " Taurus Aap " " Gemini Ram " " Cancer Paard " " Leo Slang " " Virgo Draak " " Libra Haas " " Scorpio Tijger " " Sagittarius Os " " Capricornus Rat " " Aquarius Varken " " Pisces
Ze worden gewoonlijk opgenoemd in de volgorde: Rat, Os, Tijger, Haas, Draak, Slang, Paard, Ram, Aap, Haan, Hond, Varken.
Prof. Schlegel zegt:
“Plusieurs savants chinois ont essayé de rendre compte de l’Origine de ce Zodiaque, mais sans beaucoup de succès.” (p. 562)
Daar hooren wij dus niet veel van. Wel, dat dezelfde zodiak in gebruik is bij de Mandschous, Mongolen, Igours, Perzen (die inplaats van den Draak de Krokodil zetten), Thibetanen, Japanners, Siameezen, Koreanen, in Turkestan en Bokharië.
Nu moet volledigheidshalve worden bijgevoegd. dat Prof. Schlegel uit de Chineesche werken nog een heel andere vergelijking vindt en wel als volgt:
de Slang met de maand Februari " Draak " " " Maart " Haas " " " April " Tijger " " " Mei " Os " " " Juni " Rat " " " Juli " Varken " " " Augustus " Hond " " " September " Haan " " " October " Aap " " " November " Ram " " " December " Paard " " " Januari
waarbij de Leidsche Hoogleeraar alleraardigste verhalen geeft omtrent het leven van apen, ossen, hazen, ratten, de zwangerschap van tijgers enz., om te verklaren, waarover de verschillende indicaties in de Chineesche teksten deze teekens aan de daarachtergenoemde maanden toewijzen. Wij vinden ook hier weer dezelfde aanwijzing als in den eerstgenoemden zodiak: we vinden het teeken van Ariës in de maand van Virgo: Waarmee dus klaarblijkelijk weer een hint gegeven is naar de plaats van het eerste punt op Aarde in den hemelschen zodiac, den kring der sterrebeelden (die gebruikt werden en worden om de stralen van den zonne-zodiak of -aura te kenmerken).
Wat is er precies mee gezegd?
Wanneer “de zon het teeken van den Hond (Ariës) doorloopt” in de maand September, dan wil men daarmee blijkbaar uitdrukken, dat het teeken Virgo van den aardschen zodiac (September) gekleurd wordt door een Ariës, wanneer die overeenkomt met de solaire Virgo.
Men stelde dus de volgende verhouding:
Zonnekracht op aarde: aardsche zodiak = aardsche zodiak: zonnezodiak,
(fysiek lichaam): ziel = ziel: geest(elijke ziel).
Waarmede de Chineezen dus de Goddelijke Verhouding (Proportia Divina) of Gulden Regel hebben uitgedrukt, omstreeks 15.000 jaar geleden, zoo goed als de Grieken 13.000 jaar later.
Tenslotte merkt ook prof. Schlegel zelf op, dat de Chineesche zodiak ongeveer 14.700 jaar moet zijn en dit ook op grond van de praecessie der equinoxen.
In China heeft men verder ook nog, evenals in Indië, eene verdeeling van de ecliptica in 29 maanhuizen, waarbij ook de namen van den zonnezodiak geplaatst worden.
De 28 namen zijn:
Boa, Draak, Marter (?), Haas, Vos, Tijger, Luipaard, Eenhoorn, Os, Vleermuis, Rat, Zwaluw, Varken, Pangolin (?), Wolf, Hond, Fazant, Haan, Kraai, Aap, Kleine Aap, Wilde Hond, Ram, Groote Hert, Paard, Kleine Hert, Slang, Aardwurm.
Ik zal niet trachten, de symbolische beteekenis van deze dierenhuizen te doorgronden voorshands.
Wat prof. Schlegel meedeelt omtrent het legendarische dier, dat ook schildhouder van het Britsche Rijkswapen is, de Eenhoorn is merkwaardig genoeg om hier aan te halen – overigens ook de eenige dezer beschrijvingen waar de mystieke beteekenis even aan den dag komt:
“Les naturalistes Chinois décrivent la Licorne comme une chèvre merveilleuse (doet dus aan Capricornus denken en behoort blijkens zijne plaats in de rij ook tot deze constellatie ongeveer, hoewel Schlegel zegt dat het beeld van de Licorne eenige sterren van het beeld Sagittarius omvat. Het draagt blijkens de nu volgende omschrijving de gecombineerde kenmerken van beide. Th.) “Au Nord-Est, dirent-ils, dans les déserts, se trouve un animal, ressemblant à une chèvre, ayant un seule corne, le poil noirâtre, et quatre pieds comme ceux d’un ourse.” (de Beer behoort tot het geslacht Leo en het laatste decanaat van Sagittarius is het Leo-decanaat. Th.) “Son naturel est très juste; quand il voit des gens se quereller, il mord celui qui a tort. On le nomme ‘l’ Animal qui exécute la Loi: pour cette raison on le trouve toujours représenté sur le mur Nord-Est des prisons. Une autre autorité chinoise dit: ‘La Licorne est une chèvre qui connait instinctivement Ies malfaiteurs. Kao lao (ministre de l’empereur Chun. 2285 avant notre Ere), en administrant la justice, lâchait une licorne sur ceux dont il supposait la crime, car elle poussait les criminels et ne poussait point les innocents. C’est que le ciel avait expressément produit ce divin animal unicorne, afin d’aider dans les instructions criminelles: aussi Kao lao révérait-il cette chèvre et la servait-il en toute occasion.” (p. 587 – 518.)
De namen dezer maanhuizen-dieren tracht schr. overigens op dezelfde naturalistische wijze te verklaren als die van den twaalfvuldigen zodiak en zegt ons ook hier dus weinig; omtrent den innerlijken aard dezer huizen niets.
A.E. THIERENS.
A. E. Thierens (1875-1942) was de grondlegger van de Nederlandse astrologie. In 1907 richtte hij het Nederlands Genootschap tot bestudeering van de Astronomie en Moderne Astrologie op. Hij stond aan de wieg van het tijdschrift Urania en was auteur van vele boeken over astrologie.